Ostatnio coraz częściej głośno skandujemy swoją „potrzebę” wolności. Jak na ironię losu, często lubimy zabierać wolność innym. Obrażamy się jak małe dzieci czytając negatywne wypowiedzi (nie po naszej myśli?) o tym, co lubimy, lub o tym z czym mamy bezpośredni związek.
Pierwszy z brzegu przykład to komentarze pod ogłoszeniami na Bolec.Info. Można napisać kulturalnie, że coś się nam nie podoba, że ktoś nas niewłaściwie obsłużył, a jest duża szansa, że znajdą się tacy co będą chcieli „brutalnie” przekonać nas, że jesteśmy popaprańcami nie mającymi racji. A racja jest przecież zawsze tylko jedna, ta jedyna, słuszna i właściwa...

Po 1989 roku mogliśmy nareszcie „zachłysnąć” się wolnością. Do tego roku była ona tylko marzeniem, a jednocześnie głównym sprawcą ciągłej mobilizacji kulturowej, społecznej i politycznej Polaków. Wolność była wtedy pragnieniem, wartością do której można było odnosić się z szacunkiem.. A jak wygląda nasze podejście do wolności 20 lat później? Czy nie jest czasem tak, że wolność nam spowszedniała? Wybiegając do przodu można by nawet próbować usprawiedliwiać różnego rodzaju stagnacji kulturowe brakiem rzeczy, o które można „walczyć”. To przecież walka w imię naszych wartości ma zapewnić nam poczucie wolności.

Dziś odpowiedzi na pytanie czym jest „wolność” będzie tak wiele, jak wielu jest ludzi. Mimo różnych odpowiedzi, zawsze dojdziemy do wniosku, że w pełni wolni nigdy nie będziemy. Być może nawet niewielu z nas by tego pragnęło.
Dla niektórych wolność to synonim anarchii. Robienie dokładnie tego, czego chcemy. W gruncie rzeczy jest to nawet idealistyczne podejście do życia, wzięte jakby z romantyzmu. A co jeśli nasza samowola wyrządza cierpienie innym? Wtedy jest już dużo mniej wspaniale. Czasami jednak można mieć wrażenie że ta „wolność” występuje. Obojętność na ludzką złośliwość, brak reakcji na agresje i bezmyślność względem drugiego człowieka.
Czyżby to było to wspaniałe poczucie wolności? Prosty przykład znajdziemy w komentarzach do informacji „Zarysowali Ci auto podczas BŚC?” opublikowanej na Bolec.Info. Przeczytamy tam między innymi takie komentarze jak: „jeżeli to nie twoje auto, to nie twoja sprawa”, w odniesieniu do reakcji na ten problem. Chociaż człowieka nie można porównywać do rzeczy martwej, to jednak warto pobawić się trochę słowami – w miejsce „samochód” podstawmy „człowiek”, a w miejsce „zarysować” wstawmy „pobić”. Czy dalej będzie to „nie nasza sprawa”? Granica reakcji na zło może być niestety bardzo zmienna. Nie wiadomo przecież czy już należy reagować, czy też jeszcze nie.

Wolność to także możliwość wyboru. Niekoniecznie musi to być przejaskrawiony wybór pomiędzy dobrem i złem. Chodzi tu raczej o wybór właściwej drogi. Każda może zaprowadzić nas gdzie indziej, ale to tylko i wyłącznie od nas zależy, w którą stronę będziemy podążać w życiu.
Często sobie mówimy że jesteśmy kowalami swojego losu, ale czy aby na pewno? Czy naprawdę robimy to, co chcemy? Podążamy tą drogą którą zawsze chcieliśmy iść do przodu, czy też w głębi duszy odczuwamy ten wielki niepokój? Niepokój duszy jest tym, co określa nasze prawdziwe pragnienie wolności. Czasem może to być ucieczka od spraw codziennych, czasem chęć realizacji marzeń całkowicie odmiennych, od tych które „spełniamy” dotychczas w naszym życiu.

Specyficznego „niepokoju duszy” doświadczył bohater pewnego kultowego, amerykańskiego filmu drogi. Chodzi o film nakręcony w 1971 rok, pod tytułem „Znikający Punkt” (w oryginale „Vanishing Point”). Kowalski, bo tak nazywa się postać, której losy oglądamy w filmie, zostaje buntownikiem pragnącym robić to, co chce. Nikomu nie robi przy tym krzywdy, a jednak nie będzie mu dane długo cieszyć się swoją wolnością. Podczas filmu dowiadujemy się, że bohater stracił wszystko (z nie swojej winy), co może być dla nas, ludzi ważne. Bliską sobie osobę, dobrą pracę...
W tym momencie człowiek staje się wolny. Wolny od wszystkiego. Mało kto chciałby jednak zaznać takiej wolności. Kowalski wsiada w klasycznego amerykańskiego muscle car, potężnego Dodge Challengera, którego ma dostarczyć do klienta, pokonując trasę z Kolorado do Kaliforni. Z sobie znanych powodów postanawia udowodnić, że zrobi to w niespotykanie krótkim czasie. Nic go nie zatrzyma, żadne walory codziennego życia. Wszystko jest mu obojętne, liczy się tylko szybkość, pewnego rodzaju odskocznia, zapomnienie i tym samym symbol wolności. Z jednej strony widzimy to jako niczym nieskrępowana wolność jednostki, prawdziwego romantycznego buntownika. Z drugiej strony wiemy, że to „wolność” względem wszystkiego – w tym również względem życia. Nic nie trzymało już go przy życiu. Bohater dokonuje świadomego wyboru, ginąc tragicznie pod koniec filmu.
W międzyczasie Kowalski stał się prawdziwym bohaterem dla innych ludzi. Nie zrobił nie wiadomo czego – porostu uciekł od rzeczywistości. Pokazał, że jest naprawdę wolny. Wolność może być bardzo niebezpieczna, zarówno wtedy gdy jej nie doceniamy, jak i też wtedy gdy za bardzo jej pragniemy. W tym przypadku mamy wręcz wolność ironiczną i groteskową – wolność dokonaną z wyboru, a jednocześnie szkodliwą dla życia. A przecież wolność powinna być stanem szczęśliwości człowieka...

Bycie człowiekiem wolnym, to przeważnie powód do dumy i satysfakcji. Gorzej, gdy nasza wolność szkodzi innym, bądź porostu nam samym. Warto się jednak czasem zastanowić się, czy szanujemy u kogoś wolność myśli i przekonań. Może zdarzyć się przecież że jakiś „buntownik” w pewien sposób naruszy naszą „wolność”. W życiu człowieka najbardziej odczuwalne w jego wnętrzu są dwa stany – gdy wolność jest mu dana i gdy zostaje mu odebrana, bez względu na to jaka by ona nie była.

Czasami „wolnością” tłumaczymy sobie naszą głupotę. Krzyczymy, że czegoś nam mało, czegoś nam brakuje. Może wrażeń i doznań, a może jakiejś rzeczy bądź władzy... To wszystko buduje nasze „poczucie wolności”. Szkoda tylko, że nigdy nie wiemy czy już jesteśmy wolni, czy też popadliśmy w niewolę nowych sytuacji.
Wolnością nazywamy stan, kiedy od nikogo nie jesteśmy zależni, ani też wobec nikogo nie mamy zobowiązań. Nie jest to jednak najlepsze rozwiązanie w naszym życiu. „Wolność” łatwiej jest osiągnąć, gdy nasze zobowiązania wynikają z naszego wnętrza i nie są nam przez nikogo narzucone. Nic tak nie mobilizuje człowieka do działania jak poczucie, że to co robi dla innych (jak i też dla siebie) wynika jedynie z jego własnej woli.

Może więc zamiast ucieczki od trosk i zmartwień w imię „wolności” lepiej jest ukształtować sobie „wolność”, która będzie mogła „spowszednieć”, stać się stałym elementem naszego życia, a nie być tylko wyimaginowaną i nie spełnialą potrzebą? „Potrzebą”, która nie pokrywa się z naszymi marzeniami, ani też nie zaspokaja naszego „niepokoju duszy”? Czy więc wolność to stan, kiedy spełniamy się w życiu, nie ustając ani na chwile w drodze, którą sobie wyznaczyliśmy? Być może nie będziemy wtedy odczuwali potrzeby ucieczki, do jakiejś innej, mniej istotnej „wolności”...

Po co wolność? Czy wiemy jak ona ma wyglądać? Czy budząc się z „nią” co dnia jesteśmy szczęśliwi? Czy czujemy się wolni? To pytania, które musimy sobie zadawać niczym dorosłe dzieci. A może wcale nie musimy, w końcu jesteśmy wolni...

Zapraszam do dyskusji,
Calahan