Mamy w Bolesławcu kościół średniowiecznych lekarzy w zbrojach

Świątynia, będąca przez niemal całą swoją historię częścią Bolesławic, przeszła właśnie gruntowny remont wieży oraz zabytkowych epitafiów.

Odnowione epitafia przy kościele pw. Matki Bożej Różańcowej w Bolesławcu (fot. Dariusz Gołębiewski)

Kościół pw. Matki Bożej Różańcowej przy ulicy Ceramicznej, bo to o nim mowa, jest jednym z najstarszych zabytków w naszym mieście. Nieduży kościół z małymi oknami i wyjątkowo niewielkim prezbiterium, po raz pierwszy pojawia się w źródłach w 1270 roku jako niewielka kaplica, która przeszła na własność Szpitala Świętego Ducha, założonego kilka lat wcześniej w miejscu dzisiejszego klasztoru sióstr Adoratorek. Ten pierwszy w historii bolesławiecki szpital należał wtedy do zakonu krzyżowców z czerwoną gwiazdą, więc od tej pory kaplica w wiosce Tillona (później znanej jako Tillendorf, czyli dzisiejsze Bolesławice) była kontrolowana przez zakonników. 

Wbrew nazwie, krzyżowcy z czerwoną gwiazdą nie mieli nic wspólnego z krucjatami. Ich zakon powstał w latach trzydziestych XIII wieku w Pradze i od samego początku zajmował się przede wszystkim zakładaniem oraz utrzymywaniem szpitali dla ubogich. 

Nie wiadomo, kiedy powstała obecna świątynia, ale kolejne wzmianki na jej temat pochodzą z 1376 roku. Wiemy też, że w 1530 roku, gdy panem Bolesławic był Adam von Raussendorf, to ówczesny proboszcz, ks. Philipp Hildner starszy, przeszedł na luteranizm i pociągnął za sobą całą wioskę. Epitafium upamiętniające pastora do dziś jest wmurowane w ścianę kościoła. 

Pochodzące z XVI wieku groby kolejnych przedstawicieli rodu von Raussendorf, w tym Conrada von Raussendorfa, jego żony Sophii z rodu von Kittlitz oraz Heinricha von Raussendorfa, zachowały się do dziś i sąsiadują z upamiętnieniami kilku miejscowych pastorów. Pierwotnie grobów było więcej, jednak nie wszystkie przetrwały do naszych czasów. 

W ostatnich latach władania rodu nad Bolesławicami - a dokładniej, w 1597 roku - kościół został gruntownie przebudowany, a w latach 1614-1616 dobudowano do niego niewysoką wieżę. Kilkadziesiąt lat później, gdy dobiegła końca wojna trzydziestoletnia, świątynia została ponownie przekazana katolikom, choć w Bolesławicach byli już oni zdecydowanie w mniejszości. 

Obecna wieża kościelna pochodzi z lat 1827-1829 i jest już trzecią wieżą w tym miejscu, o której wiemy. Pierwsza, wybudowana w XVII wieku, spłonęła podczas pożaru z 1717 roku, druga zaś, postawiona kilkadziesiąt lat po tamtych wydarzeniach, została zamknięta po katastrofie budowlanej z 1823 roku i wyburzona. 

Po II wojnie światowej kościół w Bolesławicach był wykorzystywany jedynie incydentalnie i dopiero w 1966 roku został przejęty przez swojego pierwszego polskiego proboszcza, ks. Władysława Karwackiego. Jego stan techniczny wymagał natychmiastowych działań, szczególnie że w 1967 roku świątynia doznała poważnych uszkodzeń podczas nagłej wichury. Na szczęście parafianie zdołali ocalić tę cenną świątynię, która jest użytkowana do dziś i przeszła właśnie kolejną renowację w swojej wielowiekowej historii. 

Źródła:

• E. Dewitz, Geschichte des Kreises Bunzlau, Bunzlau 1885.
• Kronika Parafii Rzym. Kat. w Bolesławicach, rękopis w posiadaniu Parafii pw. Matki Bożej Różańcowej w Bolesławcu.
• M. Olczak, J. Moniatowicz, Bolesławiec – przewodnik historyczny, Jelenia Góra-Bolesławiec 1998.

Okruszki Historii są tekstami autorskimi, niegenerowanymi przez sztuczną inteligencję.