Renta rodzinna czy własna emerytura? ZUS wyjaśnia, co może być korzystniejsze

Osoby pobierające rentę rodzinną po zmarłym małżonku, które osiągnęły wiek emerytalny, powinny rozważyć złożenie wniosku o wyliczenie własnego świadczenia.

Pieniądze. (fot. Bolec.Info)

Osoby otrzymujące rentę rodzinną po zmarłym współmałżonku często nadal pozostają aktywne zawodowo. Po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego – 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn – powinny jednak rozważyć złożenie wniosku o wyliczenie własnej emerytury.

Jak informuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, uzyskanie statusu emeryta daje możliwość dorabiania bez ograniczeń i bez obowiązku rozliczania dodatkowych przychodów z ZUS. Dotyczy to także sytuacji, gdy dana osoba ostatecznie zdecyduje się nadal pobierać rentę rodzinną, ponieważ jest ona dla niej korzystniejsza niż wyliczona emerytura.

Renta rodzinna często nie jest jedynym źródłem dochodu. Wiele wdów i wdowców pracuje, co oznacza konieczność informowania ZUS o dodatkowych zarobkach. Przekroczenie określonych limitów może skutkować zmniejszeniem świadczenia lub jego zawieszeniem.

Jeżeli przychód przekroczy 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, renta rodzinna może zostać pomniejszona o kwotę przekroczenia. Natomiast po przekroczeniu 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia świadczenie może zostać zawieszone.

– Zachęcam osoby, które osiągnęły ustawowy wiek emerytalny, aby złożyły wniosek o naliczenie własnej emerytury. Nawet jeśli ostatecznie nadal będą pobierać rentę rodzinną, uzyskanie statusu emeryta pozwoli im dorabiać bez ograniczeń i bez konieczności rozliczania się z ZUS – mówi Iwona Kowalska-Matis, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku.

Szczególnie trudna sytuacja często dotyczy kobiet, które poświęciły lata na wychowanie dzieci lub opiekę nad bliskimi i nie wypracowały własnego świadczenia. Po śmierci męża renta rodzinna może okazać się niewystarczająca, dlatego część z nich decyduje się na podjęcie pracy.

Od czerwca 2026 roku bezpieczna granica dodatkowych zarobków wynosi 6694,10 zł brutto miesięcznie. Dochód do tej wysokości nie powoduje zmniejszenia wypłacanej przez ZUS emerytury lub renty. Z kolei przychód przekraczający 12 431,80 zł brutto miesięcznie może skutkować zawieszeniem świadczenia.

Wysokość renty rodzinnej wynosi 85 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu. Jest ona przyznawana wdowie lub wdowcowi dożywotnio, jednak po osiągnięciu wieku emerytalnego można zwrócić się do ZUS o wyliczenie własnej emerytury.

Jeżeli okaże się, że własna emerytura będzie niższa niż renta rodzinna, ZUS może nadal wypłacać rentę – na wniosek osoby uprawnionej. Jak podkreśla rzeczniczka, nie ma więc ryzyka, że świadczeniobiorca automatycznie otrzyma niższą wypłatę.

Od 2025 roku ZUS wypłaca również tzw. rentę wdowią, która umożliwia łączenie własnej emerytury z rentą rodzinną.

Dorabiasz przed osiągnięciem wieku emerytalnego? Musisz poinformować ZUS

Osoby pobierające rentę lub wcześniejszą emeryturę, które nie ukończyły jeszcze 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni), mają obowiązek poinformowania ZUS o dodatkowych dochodach. Dotyczy to zarówno pracy na etacie, jak i umów zlecenia czy umów o dzieło.

Informację o przychodach można przekazać w rozliczeniu miesięcznym lub rocznym – w zależności od tego, które rozwiązanie jest korzystniejsze. Brak zgłoszenia dodatkowych zarobków może skutkować koniecznością zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Pracownicy przedstawiają w ZUS zaświadczenie od pracodawcy, natomiast osoby prowadzące działalność gospodarczą składają oświadczenie o wysokości osiągniętego przychodu.

W 2025 roku na Dolnym Śląsku rentę rodzinną z ZUS pobierało 89,8 tys. osób, a w całej Polsce ponad 1,1 mln osób. Średnia wysokość tego świadczenia wynosiła w kraju 3701,15 zł, natomiast na Dolnym Śląsku 3824,67 zł. Najwięcej rent rodzinnych wypłacanych jest w województwach śląskim, mazowieckim i wielkopolskim.

Najniższa kwota renty rodzinnej obowiązująca do marca 2026 roku wynosiła 1978,49 zł.