Bolesławiec: NFZ zastępuje cytologię testem HPV HR w profilaktyce raka szyjki macicy

Od 1 sierpnia NFZ finansuje w programie profilaktyki raka szyjki macicy test HPV HR zamiast klasycznej cytologii. Badanie jest bezpłatne.

Pacjent u lekarza (fot. Obraz autorstwa freepik)

Od 1 sierpnia 2026 r. w programie profilaktyki raka szyjki macicy finansowanym przez Narodowy Fundusz Zdrowia podstawowym badaniem przesiewowym jest test HPV HR z genotypowaniem. Zmiana dotyczy także mieszkanek Bolesławca i powiatu bolesławieckiego, które korzystają z bezpłatnych badań w placówkach realizujących program NFZ na Dolnym Śląsku.

Program jest przeznaczony dla kobiet w wieku od 25 do 64 lat. Badanie można wykonać bez skierowania. Test HPV HR wykrywa DNA lub RNA wirusa brodawczaka ludzkiego o wysokim ryzyku onkogennym. To ważne, ponieważ rak szyjki macicy jest niemal całkowicie związany z zakażeniem HPV, a niewykryty i nieleczony może prowadzić do śmierci. W Polsce rocznie rozpoznaje się go średnio u około 2500 kobiet, a ponad 1800 umiera z jego powodu.

Jak informuje dolnośląski NFZ, klasyczna cytologia została definitywnie usunięta z programu.
Anna Szewczuk-Łebska, rzeczniczka prasowa dolnośląskiego NFZ, wyjaśnia:

- Od lipca ubiegłego roku w programie funkcjonowały równolegle dwie ścieżki: jedna z klasyczną cytologią wykonywaną co 3 lata, a druga z testem HPV i ewentualnie uzupełniającą cytologią LBC. Teraz zakończył się okres przejściowy, placówki medyczne miały czas na dostosowanie się do zmiany i dzięki temu w programie pozostają tylko najnowocześniejsze rozwiązania, które jeszcze niedawno były dostępne tylko komercyjnie.

Jeśli wynik testu HPV HR jest negatywny, kolejne badanie w programie wykonuje się po 5 latach. Jeśli wynik jest dodatni, diagnostyka zostaje uzupełniona o cytologię na podłożu płynnym, czyli LBC. Co istotne, cytologia LBC wykonywana jest z materiału pobranego wcześniej, dlatego pacjentka nie musi zgłaszać się na dodatkową wizytę tylko po to, aby ponownie pobrać próbkę.

W przypadku niepokojących zmian wykrytych w cytologii LBC pacjentki są kierowane na dalszą diagnostykę, w tym badanie kolposkopowe albo kolposkopię z pobraniem wycinka do badania histopatologicznego. NFZ podkreśla, że wczesne wykrycie choroby ma kluczowe znaczenie, bo rak szyjki macicy rozpoznany na wczesnym etapie jest wyleczalny w ponad 99 procentach przypadków, a według komunikatu wczesne wykrycie daje 99,9 procent szans na wyleczenie.

Mieszkanki Bolesławca mogą zapisać się na badanie przez Internetowe Konto Pacjenta lub aplikację mojeIKP. Można też skontaktować się bezpośrednio z poradnią położniczo-ginekologiczną albo gabinetem położnej POZ realizującymi program. W takim przypadku placówka może zarezerwować termin w centralnej e-rejestracji w imieniu pacjentki. Na Dolnym Śląsku badania są dostępne w ponad 220 placówkach, a według danych Centrum e-Zdrowia w województwie dolnośląskim dostępnych jest obecnie 28 tysięcy wolnych terminów na test HPV HR.

Na wizytę trzeba zabrać dokument tożsamości. Na badanie nie należy zgłaszać się w czasie krwawienia miesiączkowego; najlepiej wykonać je nie wcześniej niż 4 dni po ostatnim dniu miesiączki i nie później niż 4 dni przed jej rozpoczęciem. Co najmniej 4 dni przed pobraniem wymazu nie należy stosować leków dopochwowych, a od ostatniego badania ginekologicznego lub USG przezpochwowego powinien upłynąć co najmniej 1 dzień.

Rak szyjki macicy pozostaje jednym z częściej diagnozowanych nowotworów u kobiet. W Polsce zajmuje szóste miejsce pod względem liczby zachorowań na nowotwory złośliwe wśród kobiet, a niski odsetek przeżyć pięcioletnich jest związany między innymi z późnym rozpoznaniem choroby. Stany przedrakowe i wczesne stadia raka szyjki macicy zwykle nie dają objawów, dlatego regularne badania profilaktyczne są najważniejszym sposobem wczesnego wykrywania zagrożenia.