Jak usunąć słup energetyczny z prywatnej działki?

Jak usunąć słup energetyczny z prywatnej działki? (fot. pixabay.com)

Właściciele nieruchomości, na których znajduje się słup energetyczny postawiony bez ich zgody lub bez odpowiedniego tytułu prawnego, często zakładają, że jedyną dostępną drogą jest domaganie się wynagrodzenia za korzystanie z gruntu. Tymczasem prawo daje w niektórych sytuacjach możliwość znacznie dalej idącą, czyli żądanie fizycznego usunięcia urządzenia z działki. Taka droga wymaga jednak spełnienia konkretnych warunków i wiąże się z innym rozkładem szans niż standardowe sprawy o wynagrodzenie za służebność przesyłu, dlatego przed podjęciem decyzji warto dokładnie ocenić sytuację prawną konkretnej nieruchomości.

Kiedy właściciel może żądać usunięcia urządzenia

Prawo do żądania usunięcia słupa energetycznego z działki przysługuje przede wszystkim wtedy, gdy przedsiębiorstwo energetyczne korzysta z nieruchomości bez jakiegokolwiek tytułu prawnego, a więc bez umowy ustanawiającej służebność przesyłu, bez decyzji administracyjnej uprawniającej do takiego korzystania oraz bez skutecznie nabytego prawa w drodze zasiedzenia. Jeśli którakolwiek z tych podstaw istnieje, żądanie usunięcia urządzenia najczęściej nie będzie skuteczne, a właścicielowi pozostaje domaganie się wynagrodzenia z tytułu ustanowionej lub istniejącej służebności. Ocena, czy tytuł prawny rzeczywiście istnieje, wymaga przeanalizowania księgi wieczystej nieruchomości, dokumentacji przedsiębiorstwa energetycznego oraz historii korzystania z gruntu sięgającej momentu posadowienia urządzenia. Dodatkowym elementem oceny bywa sprawdzenie, czy budowa urządzenia poprzedzona była wydaniem decyzji lokalizacyjnej lub pozwolenia budowlanego, ponieważ dokumenty te, choć nie zawsze przesądzają o istnieniu tytułu do korzystania z konkretnej nieruchomości, stanowią istotny element pełnego obrazu sytuacji prawnej.

Podstawa prawna roszczenia o usunięcie

Roszczenie o usunięcie urządzenia przesyłowego z nieruchomości opiera się na przepisach kodeksu cywilnego dotyczących ochrony własności, a konkretnie na tak zwanym roszczeniu negatoryjnym, przysługującym właścicielowi przeciwko osobie, która narusza jego własność w sposób inny niż pozbawienie faktycznego władztwa nad rzeczą. Właściciel może na tej podstawie żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem, co w praktyce oznacza demontaż lub przeniesienie urządzenia poza granice nieruchomości. Istotną cechą tego rodzaju roszczenia jest to, że nie ulega ono przedawnieniu, co odróżnia je od roszczeń pieniężnych związanych z wynagrodzeniem za bezumowne korzystanie z gruntu, które podlegają standardowym terminom przedawnienia.

Jak przebiega proces krok po kroku

Postępowanie w sprawie o usunięcie urządzenia przesyłowego rozpoczyna się od szczegółowej analizy stanu prawnego nieruchomości, obejmującej weryfikację księgi wieczystej, map geodezyjnych oraz wszelkich dokumentów, które mogłyby świadczyć o istnieniu tytułu prawnego po stronie przedsiębiorstwa energetycznego. Kolejnym etapem jest skierowanie do przedsiębiorstwa wezwania do dobrowolnego usunięcia urządzenia, w którym wskazuje się podstawę prawną żądania oraz termin na podjęcie odpowiednich działań. Jeżeli przedsiębiorstwo nie zastosuje się do wezwania, co w praktyce zdarza się niemal zawsze, kolejnym krokiem jest wniesienie pozwu do sądu, w którym formułuje się żądanie przywrócenia stanu zgodnego z prawem wraz z odpowiednim uzasadnieniem oraz wnioskami dowodowymi.

Postępowanie sądowe w tego rodzaju sprawach wymaga zazwyczaj powołania biegłego z zakresu geodezji lub elektroenergetyki, który potwierdza dokładną lokalizację urządzenia oraz techniczne aspekty jego ewentualnego demontażu lub przeniesienia. Wyrok nakazujący usunięcie urządzenia stanowi podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jeśli przedsiębiorstwo energetyczne mimo prawomocnego orzeczenia nie wykona nałożonego na nie obowiązku dobrowolnie.

Kiedy przedsiębiorstwo energetyczne może skutecznie się bronić

Przedsiębiorstwa energetyczne w tego rodzaju sprawach najczęściej bronią się argumentem o istnieniu tytułu prawnego do korzystania z gruntu, powołując się na dawne decyzje administracyjne, umowy zawarte z poprzednimi właścicielami nieruchomości lub zasiedzenie służebności. Innym argumentem bywa wskazywanie na znaczenie danej infrastruktury dla zaopatrzenia w energię elektryczną szerszej społeczności, co w niektórych przypadkach może wpływać na sposób rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, choć samo powołanie się na interes publiczny nie zawsze wystarcza do oddalenia uzasadnionego roszczenia właściciela. Warto podkreślić, że wspomniana wcześniej zmiana orzecznictwa dotycząca liczenia okresu zasiedzenia znacząco osłabiła jeden z najczęściej podnoszonych dotychczas argumentów obronnych przedsiębiorstw energetycznych, co w praktyce zwiększa szanse właścicieli na skuteczne dochodzenie swoich roszczeń w tego rodzaju sprawach.

Usunięcie urządzenia czy wynagrodzenie za korzystanie — co wybrać

Decyzja o wyborze między żądaniem usunięcia urządzenia a dochodzeniem wynagrodzenia za służebność przesyłu powinna uwzględniać zarówno realne szanse powodzenia każdej z tych dróg, jak i praktyczne konsekwencje ewentualnego usunięcia infrastruktury, takie jak czasowe odcięcie od zasilania okolicznych odbiorców czy koszty i czas potrzebne na fizyczne przeniesienie urządzenia. W wielu przypadkach właściciele decydują się ostatecznie na uregulowanie sytuacji poprzez ustanowienie służebności za odpowiednim wynagrodzeniem, traktując żądanie usunięcia jako argument negocjacyjny w rozmowach z przedsiębiorstwem energetycznym.

Usunięcie słupa energetycznego z prywatnej działki jest możliwe przede wszystkim wtedy, gdy przedsiębiorstwo energetyczne korzysta z gruntu bez jakiegokolwiek tytułu prawnego, a roszczenie w tym zakresie nie ulega przedawnieniu. Ocena, czy w konkretnej sytuacji lepszym rozwiązaniem będzie dążenie do fizycznego usunięcia urządzenia, czy uregulowanie korzystania z gruntu poprzez wynagrodzenie za służebność przesyłu, wymaga szczegółowej analizy stanu prawnego nieruchomości oraz praktycznych konsekwencji każdego z tych rozwiązań.